ಸ ಮೇರುಮಾಪ್ಯಾsಹ ಚತುರ್ಮ್ಮುಖಂ
ಪ್ರಭುರ್ಯ್ಯತ್ರ ತ್ವಯೋಕ್ತೋsಸ್ಮಿ ಹಿ ತತ್ರ ಸರ್ವಥಾ ।
ಪ್ರಾದುರ್ಭವಿಷ್ಯೇ ಭವತೋ ಹಿ ಭಕ್ತ್ಯಾ ವಶಸ್ತ್ವಿವಾಹಂ ಸ್ವವಶೋsಪಿ ಚೇಚ್ಛಯಾ ॥೧೧.೨೨೨॥
ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೇರುಪರ್ವತಕ್ಕೆ
ತೆರಳಿದ ಭಗವಂತ ಚತುರ್ಮುಖನನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ‘ನಿನ್ನ ಭಕ್ತಿಯಿಂದಾಗಿ, ನನ್ನ
ಇಚ್ಛೆಯಿಂದಲೇ, ನಾನು ನಿನ್ನ ವಶನಂತೆ ಇರುವೆನು. ಅದರಿಂದ, ನೀನು ಎಲ್ಲಿ ಅವತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತೀಯೋ
ಅಲ್ಲೇ ನಾನು ಅವತರಿಸುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು.
ಬ್ರಹ್ಮಾ ಪ್ರಣಮ್ಯಾsಹ ತಮಾತ್ಮಕಾರಣಂ ಪ್ರಾದಾಂ
ಪುರಾsಹಂ ವರುಣಾಯ ಗಾಃ ಶುಭಾಃ ।
ಜಹಾರ ತಾಸ್ತಸ್ಯ ಪಿತಾsಮೃತಸ್ರವಾಃ ಸ ಕಶ್ಯಪೋ
ದ್ರಾಕ್ ಸಹಸಾsತಿಗರ್ವಿತಃ ॥೧೧.೨೨೩॥
ಮಾತ್ರಾ ತ್ವದಿತ್ಯಾ ಚ ತಥಾ ಸುರಭ್ಯಾ ಪ್ರಚೋದಿತೇನೈವ ಹೃತಾಸು
ತಾಸು ।
ಶ್ರುತ್ವಾ ಜಲೇಶಾತ್ ಸ ಮಯಾ ತು ಶಪ್ತಃ ಕ್ಷತ್ರೇಷು ಗೋಜೀವನಕೋ
ಭವೇತಿ ॥೧೧.೨೨೪ ॥
ಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನ ತಂದೆಯಾದ ನಾರಾಯಣನಿಗೆ
ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ಹಿಂದೆ ನಡೆದ ಒಂದು ಘಟನೆಯನ್ನು ಭಗವಂತನಿಗೆ ವಿವರಿಸುತ್ತಾನೆ: ನಾನು ಹಿಂದೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಗೋವುಗಳನ್ನು ವರುಣನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದೆ.
ಅಮೃತವನ್ನೇ ಸುರಿಸುವ ಆ ಹಸುಗಳು ಅತ್ಯಂತ
ಗರ್ವಿತನಾದಣನ ತಂದೆಯಾಗಿರುವ ಕಾಶ್ಯಪನಿಂದ
ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು.
ವರುಣನ ತಾಯಿಯಾಗಿರುವ
ಅದಿತಿಯಿಂದ ಹಾಗು ತಾಯಿ ಸುರಭಿಯಿಂದಲೂ ಕೂಡಾ ಪ್ರಚೋದಿತನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನಿಂದ ಆ ಗೋವುಗಳು
ಅಪಹರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರಲು, ವರುಣನಿಂದ ಈ ವಿಷಯವನ್ನು
ಕೇಳಿ ತಿಳಿದ ನನ್ನಿಂದ ‘ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ
ಗೋವುಗಳಿಂದ ಜೀವನಮಾಡುವವನಾಗಿ ಹುಟ್ಟು’ ಎಂಬ ಶಾಪವನ್ನು ಕಾಶ್ಯಪ ಹೊಂದಿದನು.
ಶೂರಾತ್ ಸ ಜಾತೋ ಬಹುಗೋಧನಾಢ್ಯೋ ಭೂಮೌ ಯಮಾಹುರ್ವಸುದೇವ
ಇತ್ಯಪಿ ।
ತಸ್ಯೈವ ಭಾರ್ಯ್ಯಾ ತ್ವದಿತಿಶ್ಚ ದೇವಕೀ ಬಭೂವ ಚಾನ್ಯಾ
ಸುರಭಿಶ್ಚ ರೋಹಿಣೀ ॥೧೧.೨೨೫॥
ಶಾಪಗ್ರಸ್ಥನಾದ ಕಾಶ್ಯಪನು ಶೂರಸೇನನ
ಮಗನಾಗಿ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ, ಗೋವೆಂಬ ಧನವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದಾನೆ. ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಇವನನ್ನು
(ಕಾಶ್ಯಪನನ್ನು) ವಸುದೇವ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. [ಆತ ಕ್ಷತ್ರಿಯನಾದರೂ ಕೂಡಾ, ಗೋವುಗಳನ್ನೆಲ್ಲವನ್ನು
ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವೈಶ್ಯನಂತಿದ್ದಾನೆ]. ಅದಿತಿಯು ಅವನ ಹೆಂಡತಿಯಾಗಿ ದೇವಕಿಯಾದಳು. ಸುರಭಿಯು ಇನ್ನೊಬ್ಬ
ಹೆಂಡತಿಯಾದಳು. ಅವಳೇ ರೋಹಿಣಿ.
ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತಾದ
ಸ್ಪಷ್ಟ ವಿವರಣೆ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ. ಪುರಾ ಹಿ
ಕಾಶ್ಯಪೋ ವಿಷ್ಣೋ ವರುಣಸ್ಯ ಮಹಾತ್ಮನಃ । ಜಹಾರ ಯಜ್ಞೀಯ ಗಾ ವೈ ಪಯೋದಾಸ್ತು ಮಹಾಮಖೇ । ಅದಿತಿಃ ಸುರಭಿಶ್ಚ್ಯತೇ
ದ್ವೇ ಭಾರ್ಯೇ ಕಾಶ್ಯಪಸ್ಯ ತು । ಪ್ರದೀಯಮಾನಾ ಗಾಸ್ತಾಸ್ತು ನೈಚ್ಛತಾಂ ವರುಣಸ್ಯ ವೈ । ತತೋ ಮಾಂ ವರುಣೋsಭ್ಯೇತ್ಯ
ಪ್ರಣಮ್ಯ ಶಿರಸಾ ತತಃ । ಉವಾಚ ಭಗವನ್
ಗಾವೋ ಗುರುಣಾ ಮೇ ಹೃತಾ ಇತಿ’(ಹರಿವಂಶಪರ್ವಣಿ ೧.೫೫.೨೧.೩), ಇತ್ಯಮ್ಬುಪತಿನಾ ಪ್ರೋಕ್ತೋ
ವರುಣೇನಾಹಮಚ್ಯುತ । ಗವಾಂ ಕಾರಣತತ್ತ್ವಜ್ಞಃ
ಕಾಶ್ಯಪೇ ಶಾಪಮುತ್ಸ್ರುಜಮ್ । ಏನಾಂಶೇನ ಹ್ರುತಾ ಗಾವಃ ಕಾಶ್ಯಪೇನ ಮಹರ್ಷಿಣಾ । ಸ ತೇನಾಂಶೇನ ಜಗತಿ ಗತ್ವಾ ಗೋಪತ್ವಮೇಷ್ಯತಿ । ಯಾ ಚ ಸಾ ಸುರಭಿರ್ನಾಮ ಅದಿತಿಶ್ಚ
ಸುರಾರಣಿಃ । ತೇsಪ್ಯುಭೇ ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯೇ ವೈ ತೇನೈವ ಸಹ ಯಾಸ್ಯತಃ’ (೧.೫೫.೩೨-೩೪), ‘ಸ ತಸ್ಯ ಕಾಶ್ಯಪಸ್ಯಾಂಶಸ್ತೇಜಸ ಕಾಶ್ಯಪೋಪಮಃ
। ವಸುದೇವ ಇತಿ ಖ್ಯಾತೋ
ಗೋಷು ತಿಷ್ಠತಿ ಭೂತಳೇ’(೧.೫೫.೩೬), ತಸ್ಯ ಭಾರ್ಯಾದ್ವಯಂ
ಜಾತಮದಿತಿಃ ಸುರಭಿಶ್ಚ ತೇ । ಸುರಭಿ ರೋಹಿಣಿ ದೇವಿ ಚಾದಿತಿರ್ದೇವಕೀ ತ್ವಭೂತ್’(೧.೫೫.೩೮) ।
ಪಾದ್ಮಪುರಾಣದಲ್ಲೂ(ಸೃಷ್ಟಿಖಂಡ
೧೩.೧೪೬) ಈ ಕುರಿತಾದ ವಿವರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ: ‘ಕ ಏಷ ವಸುದೇವಸ್ತು ದೇವಕಿ ಕಾ ಯಶಸ್ವಿನೀ । ಪುರುಷಃ ಕಾಶ್ಯಪಶ್ಚಾಸಾವದಿತಿಸ್ತತ್ಪ್ರಿಯಾ ಸ್ಮೃತಾ’ ಎಂದು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳಿರುವುದನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ಕಾಣಬಹುದು.
