Mahabharata Tatparya Nirnaya Kannada 22-188-200

ತತಃ ಕೃಷ್ಣಃ ಸುತವರಂ ತ್ವತ್ತ ಆದಾಸ್ಯ ಇತ್ಯಜಃ ।

ಯದುಕ್ತವಾಞ್ಛಿವಂ ಪೂರ್ವಂ ಸತ್ಯಂ ಕರ್ತ್ತುಂ ತದಬ್ರವೀತ್             ॥೨೨.೧೮೮॥

 

ಪುತ್ರಂ ದೇಹೀತಿ ಸೋsಪ್ಯಾಹ ಪೂರ್ವಮೇವ ಸುತಸ್ತವ ।

ಜಾತಃ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಾಮಾ ಯಃ ಸ ಮದ್ದತ್ತಃ ಪ್ರವಾದತಃ             ॥೨೨.೧೮೯॥

 

ತದನಂತರ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ‘ನಿನ್ನಿಂದ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತೇನೆ’ ಎಂದು ಹಿಂದೆ ರುದ್ರನಿಗೆ ತಾನು ಹೇಳಿದ ಮಾತನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಜನರ ಮುಂದೆ ಸತ್ಯವನ್ನಾಗಿಸಲು-‘ಮಗನನ್ನು ಕೊಡು’ ಎಂದು ರುದ್ರನನ್ನು ಕೇಳಿದ. ಹೀಗೆ ಕೇಳಿದ ಭಗವಂತನನ್ನು ಕುರಿತು ಸದಾಶಿವ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ: ‘ಯಾವ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ನಾಮಕ ಮಗನು ನಿನಗೆ ಹುಟ್ಟಿರುವನೋ, ಆ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮಗನು ನನ್ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟವನೆಂದು ಜನರು ತಿಳಿಯಲಿ’ ಎಂದು.

 

ಪೂರಾ ದಗ್ಧೋ ಮಯಾ ಕಾಮಸ್ತದಾsಯಾಚತ ಮಾಂ ರತಿಃ ।

ದೇಹಿ ಕಾನ್ತಂ ಮಮೇತ್ಯೇವ ತದಾ ತಾಮಹಮಬ್ರವಮ್             ॥೨೨.೧೯೦॥

 

ಉತ್ಪತ್ಸ್ಯತೇ ವಾಸುದೇವಾದ್ ಯದಾ ತಂ ಪತಿಮಾಪ್ಸ್ಯಸಿ ।

ಇತ್ಯತೋsಸೌ ಮಯಾ ದತ್ತ ಇವ ದೇವ ತ್ವದಾಜ್ಞಯಾ             ॥೨೨.೧೯೧॥

 

ಬಹಳ ಹಿಂದೆ ನನ್ನಿಂದ ಕಾಮನು ಸುಟ್ಟುಹೋದಾಗ, ಕಾಮನ ಹೆಂಡತಿಯಾದ ರತಿಯು ‘ತನಗೆ ಗಂಡನನ್ನು ಕೊಡು’  ಎಂದು ನನ್ನನ್ನು ಬೇಡಲು- ಅವಳನ್ನು ಕುರಿತು ನಾನು: ‘ಮುಂದೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪರಮಾತ್ಮನಿಂದ ಈಗ ದೇಹ ಕಳೆದುಕೊಂಡ ನಿನ್ನ ಗಂಡನು ಮತ್ತೆ ಹುಟ್ಟುತ್ತಾನೆ, ಆಗ ನೀನು ಅವನನ್ನು ಗಂಡನಾಗಿ ಹೊಂದುವೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವೆನು. ಹೀಗಾಗಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ನನ್ನಿಂದ ಕೊಡಲ್ಪಟ್ಟವನಂತೆ  ಆಗುವನು.  ಆ ಮಾತನ್ನು ಕೂಡಾ ನಾನು ನಿನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆಯೇ ಹೇಳಿರುವುದು- ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಶಿವ.

[ಹೀಗೆ ‘ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ನಾನು ಮೊದಲೇ ಕೊಟ್ಟಿರುವೆ ಹಾಗು ಅವನು ಈಗಾಗಲೇ ಹುಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ’- ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಶಿವ. ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ:  ‘ಪುತ್ರೋ ದತ್ತೋ ಮಯಾ ದೇವ ಪೂರ್ವಮೇವ ಜಗತ್ಪತೇ’ (೮೮.೫) ‘ಜ್ಯೇಷ್ಠಸ್ತವ ಸುತೋ ದೇವ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನೇತ್ಯಭಿವಿಶ್ರುತಃ’(೧೩)]

 

ದಾಸೋsಸ್ಮಿ ತವ ದೇವೇಶ ಪಾಹಿ ಮಾಂ ಶರಣಾಗತಮ್ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತ್ವಾsಭಿಪ್ರಣಮ್ಯೈನಂ ಪುನರಾಹ ಸುರಾನ್ ಹರಃ ॥೨೨.೧೯೨॥

 

‘ಓ ದೇವೇಶ, ನಾನು ನಿನ್ನ ದಾಸನಾಗಿದ್ದೇನೆ. ಶರಣಾಗಿರುವ ನನ್ನನ್ನು ರಕ್ಷಿಸು’ ಎಂದು ಹೇಳಿದ ಸದಾಶಿವನು, ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿ, ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಪುನಃ ಮಾತನಾಡಿದ:

 

[ಪರಮಾತ್ಮನ ಒಂದು ಕ್ರಿಯೆ/ಲೀಲೆ ಬಹಳ ಅರ್ಥ(ಪ್ರಯೋಜನ)ಗಳನ್ನು, ಭಾವಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಅದು ಅನೇಕ ಸಿದ್ಧಿಗಳನ್ನು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ತೋರಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಶಾಸ್ತ್ರ ಸಿದ್ಧವಾದ ವಿಷಯ. ಅದರಂತೆ ಇಲ್ಲಿ ತಪಸ್ಸಿಗೆಂದು ಬಂದಿರುವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಇನ್ನೊಂದು ಕೆಲಸಕ್ಕಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಅದನ್ನು ಮಹಾಭಾರತದ ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವದಲ್ಲಿಯೂ(೨೦೩.೩೧) ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ‘ಅಸುರಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಕಶ್ಚಿದಹಿತೋ ಲೋಕನಾಶನಃ’ ಅಲ್ಲಿ ಬಂದ ಕಥೆಯನ್ನು ಯಾವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎನ್ನುವುದು ಇಲ್ಲಿ ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ.]

 

ಯದರ್ತ್ಥಮೇಷ ಆಯಾತಃ ಕೇಶವಃ ಶೃಣುತಾಮರಾಃ ।

ಯೋsಸುರೋ ವಕ್ರನಾಮಾssಸೀದವದ್ಧ್ಯೋ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ವರಾತ್             ॥೨೨.೧೯೩॥

 

ಕೃಷ್ಣನು ಏಕಾಗಿ ಬಂದನೆಂದು ಓ ದೇವತೆಗಳೇ ಕೇಳಿರಿ:  ವಕ್ರ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿನ ಅಸುರ ಇದ್ದ. ಅವನೋ ಬ್ರಹ್ಮನ ವರದಿಂದ, ಅವಧ್ಯನಾಗಿದ್ದ.  

 

ತದಾಜಾತಾದ್ ವಾಸುದೇವಪುತ್ರಾತ್ ಕಾಮಾದೃತೇ ಕ್ವಚಿತ್ ।

ತಂ ಹನ್ತುಮೇವ ಪುತ್ರಂ ಸ್ವಂ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನಮುದರೇsರ್ಪ್ಯ ಚ             ॥೨೨.೧೯೪॥

 

ಆಯಾತ ಇಹ ತಂ ಚಾಪಿ ದದಾಹ ಸ್ವೋದರಾತ್ ಸುತಮ್ ।

ನಿಸ್ಸಾರಯಿತ್ವಾ ಕಕ್ಷಂ ಚ ದಗ್ಧಂ ಪಶ್ಯತ ದೇವತಾಃ                     ॥೨೨.೧೯೫॥

 

ಬ್ರಹ್ಮದೇವರು ವರವನ್ನು ಕೊಡುವಾಗ ‘ಆಗತಾನೇ ಹುಟ್ಟಿದ ದೇವರ ಮಗುವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಇನ್ಯಾರಿಂದಲೂ ನನಗೆ ಮರಣ ಬರಬಾರದು’ ಎನ್ನುವ ವರವನ್ನು ವಕ್ರ ಪಡೆದಿದ್ದ. ಅಂತಹ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಕೊಲ್ಲಲು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಕಾಮಾವತಾರಿಯಾದ, ಈಗಾಗಲೇ ಹುಟ್ಟಿ ಬೆಳೆದಿದ್ದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ನನ್ನ ಆಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಬಂದವನಾಗಿ, ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯಿಂದ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಹೊರಗೆ ಇರತಕ್ಕವನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿ, ಅರಣ್ಯವನ್ನು ವ್ಯಾಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ವಕ್ರನನ್ನು ಸುಟ್ಟ.’ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ  ರುದ್ರದೇವರು, ಸುಡಲ್ಪಟ್ಟ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತೋರಿಸಿದರು.

[ವಕ್ರ ಹಿಮಾಲಯದ ಕಾಡೆಲ್ಲವನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ. ಹಾಗಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ಕಾಡನ್ನು ಸುಟ್ಟ. ಇಲ್ಲಿ ರುದ್ರದೇವರು ದೇವತೆಗಳಿಗೆ  ‘ನೀವೂ ಕೂಡಾ ನೋಡಿ, ಯಾವ ರೀತಿ ಕೃಷ್ಣ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ಸುಟ್ಟಿದ್ದಾನೆ’ ಎಂದು ಹೇಳಿ ನಾಶವಾದ ಅರಣ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತಾರೆ].

 

ಜ್ವಾಲಾಮಾಲಾಕರಾಳೇನ ಸ್ವತೇಜೋವರ್ದ್ಧಿತೇನ ಚ ।

ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನೇನೈವ ತಂ ದೈತ್ಯಂ ದಗ್ಧ್ವಾ ವನಸಮನ್ವಿತಮ್             ॥೨೨.೧೯೬॥

 

ಪುನಶ್ಚ ಸ್ವೋದರೇ ಪುತ್ರಂ ಸ್ಥಾಪಯಾಮಾಸ ಕೇಶವಃ ।

ಸದ್ಯೋಗರ್ಭಂ ಪುನಸ್ತಂ ಚ ರುಗ್ಮಿಣ್ಯಾಂ ಜನಯಿಷ್ಯತಿ   ॥೨೨.೧೯೭॥

 

ಬೆಂಕಿಯಿಂದ ಕೂಡಿರುವ, ತನ್ನ ತೇಜಸ್ಸಿನಿಂದಲೂ ಕೂಡಿರುವ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನಿಂದಲೇ, ಕಾಡನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ದೈತ್ಯನನ್ನು ಸುಟ್ಟು, ಮತ್ತೆ  ತನ್ನ ಹೊಟ್ಟೆಯ ಒಳಗಡೆ ಮಗನನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ದ್ವಾರಕೆಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದಮೇಲೆ ‘ಹುಟ್ಟಿದ ತಕ್ಷಣ ಬೆಳೆಯುವ’ ಅವನನ್ನು ಮತ್ತೆ ರುಗ್ಮಿಣಿ ಹೆರುತ್ತಾಳೆ.

[ಅನುಶಾಸನ ಪರ್ವದಲ್ಲಿ ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ ಈಕುರಿತು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ‘ಅಸುರಃ ಸಾಮ್ಪ್ರತಂ ಕಶ್ಚಿದಹಿತೋ ಲೋಕನಾಶನಃ’ (೨೦೩.೩೧) ]

 

ಪೂರ್ವವತ್ ಕ್ಷಣಮಾತ್ರೇಣ ಯುವಾ ಚ ಸ ಭವಿಷ್ಯತಿ ।

ದೃಷ್ಟಮೇತನ್ನಾರದಾದ್ಯೈರ್ಮ್ಮುನಿಭಿಃ ಸರ್ವಮೇವ ಚ               ॥೨೨.೧೯೮॥

 

ಆಗ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನ ಮೊದಲಿನಂತೆಯೇ ಹುಟ್ಟಿದ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಯುವಕನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಈ ಎಲ್ಲಾ ಅತ್ಯಂತ ಅಭೂತಪೂರ್ವವಾದ ಅದ್ಭುತ ಘಟನೆಗಳಿಗೆ ನಾರದಾದಿ ಮುನಿಗಳೇ ಸಾಕ್ಷಿ (ಅವರಿಂದ ಕಾಣಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ).  

 

ಏವಂ ಕ್ರೀಡತ್ಯಯಂ ದೇವಃ ಪೂರ್ಣ್ಣೈಶ್ವರ್ಯ್ಯೇಣ ಕೇವಲಮ್ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತೇ ಕೇಶವಂ ನೇಮುರ್ದ್ದೇವಾಃ ಶಕ್ರಪುರೋಗಮಾಃ             ॥೨೨.೧೯೯॥

 

ಈರೀತಿ ಅದ್ಭುತವಾದ ಶಕ್ತಿಗಳಿರುವ ದೇವರು ಜಗದೊಡನೆ ಕ್ರೀಡಿಸುತ್ತಾನೆ. ಹೀಗೆ ರುದ್ರದೇವರು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಹೇಳುತ್ತಿರಲು, ಇಂದ್ರನೇ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಭಗವಂತನಿಗೆ ನಮಸ್ಕರಿಸಿದರು.  

[ಪರಮಾತ್ಮ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ತನ್ನ ಉದರದಲ್ಲಿ ಧರಿಸಿ, ರುದ್ರದೇವರನ್ನು ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿ, ಅವರಿಂದ ಮಗನನ್ನು ವರವಾಗಿ ಪಡೆದಂತೆ ತೋರಿ, ಆ ಮೂಲಕ ರುಗ್ಮಿಣಿಯ ಸಹಾಯ ಇಲ್ಲದೇ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಅವನ ಮೂಲಕ ವಕ್ರನನ್ನು ಕೊಂದು, ಹಿಂತಿರುಗಿ ರುಗ್ಮಿಣಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರದ್ಯುಮ್ನನನ್ನಿಟ್ಟು ವಿಚಿತ್ರಲೀಲೆಯನ್ನು ತೋರಿದ]  

 

ತತೋ ಹರಿರ್ಬ್ರಹ್ಮಸುರೇನ್ದ್ರಮುಖ್ಯೈಃ ಸುರೈಃ ಸ್ತುತೋ ಗರುಡಸ್ಕನ್ಧಸಂಸ್ಥಃ ।

ಪುನಃಪುನಃ ಪ್ರಣತಃ ಶಙ್ಕರೇಣ ಸ್ತುತಸ್ತೃತೀಯೇsಹ್ನಿ ನಿಜಾಂ ಪುರೀಮಗಾತ್ ॥೨೨.೨೦೦॥

 

ತದನಂತರ ಬ್ರಹ್ಮ, ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳಿಂದ ಕೊಂಡಾಡಲ್ಪಟ್ಟ ನಾರಾಯಣನು, ಗರುಡನ ಹೆಗಲೇರಿ, ಶಂಕರನಿಂದ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ನಮಸ್ಕೃತನಾಗಿಯೂ, ಸ್ತೋತ್ರಮಾಡಲ್ಪಟ್ಟವನಾಗಿಯೂ, ಮೂರನೇ ದಿವಸದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಕುರಿತು ತೆರಳಿದನು.

Mahabharata Tatparya Nirnaya Kannada 22-181-187

 

ಅಭ್ಯೇತ್ಯ ಪಾದಯುಗಳಂ ಜಗದೇಕಭರ್ತ್ತುಃ ಕೃಷ್ಣಸ್ಯ ಭಕ್ತಿಭರಿತಃ ಶಿರಸಾ ನನಾಮ ।

ಚಕ್ರೇ ಸ್ತುತಿಂ ಚ ಪರಮಾಂ ಪರಮಸ್ಯ ಪೂರ್ಣ್ಣಷಾಡ್ಡ್ಗುಣ್ಯವಿಗ್ರಹವಿದೋಷಮಹಾವಿಭೂತೇಃ ॥೨೨.೧೮೧॥

 

ತುಂಬಿರುವ, ಜ್ಞಾನ ವೈರಾಗ್ಯ ಮೊದಲಾದ ಗುಣಗಳೇ ಮೈವೆತ್ತು ಬಂದಿರುವ, ದೋಷವಿಲ್ಲದ, ಐಶ್ವರ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ, ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮಿಗಿಲಾದ, ಜಗತ್ತಿಗೇ ಮುಖ್ಯ ಒಡೆಯನಾದ ಕೃಷ್ಣನ ಪಾದಗಳೆರಡನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಸದಾಶಿವ,  ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ತಲೆಯಿಂದ  ನಮಸ್ಕರಿಸಿದ (ಸಾಷ್ಟಾಂಗ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದ).  ಉತ್ಕೃಷ್ಟವಾದ ಸ್ತುತಿಯನ್ನು ಮಾಡಿದ.

[ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಶಿವಸ್ತುತಿ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ‘ಕ ಇತಿ ಬ್ರಹ್ಮಣೋ ನಾಮ ಈಶೋSಹಂ ಸರ್ವದೇಹಿನಾಮ್ । ಆವಾಂ ತವಾಙ್ಗಸಮ್ಭೂತೌ ತಸ್ಮಾತ್ ಕೇಶವನಾಮವಾನ್’ (೮೮.೪೮).  ಬ್ರಹ್ಮ ಹಾಗು ನನ್ನ ಒಡೆಯ ನೀನು. ಅದರಿಂದಾಗಿ ಕೇಶವ ಎಂದು ನಿನ್ನನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. (ಕ ಎಂದರೆ ಬ್ರಹ್ಮ, ಈಶ ಎಂದರೆ ಶಿವ). ‘ನಮಃ ಸರ್ವಾತ್ಮನಾ ದೇವ ವಿಷ್ಣೋ ಮಾಧವ ಕೇಶವ । ನಮಸ್ಕರೋಮಿ ಸರ್ವಾತ್ಮನ್ ನಮಸ್ತೇSಸ್ತು  ಸದಾ ಹರೇ । ನಮಃ ಪುಷ್ಕರನಾಭಾಯ ವನ್ದೇ ತ್ವಾಮಹಮೀಶ್ವರ’ (೮೮.೬೭). ‘ನಮೋ ವಿಷ್ಣೋ ನಮೋ ವಿಷ್ಣೋ ನಮೋ ವಿಷ್ಣೋ ನಮೋ ಹರೇ । ನಮಸ್ತೇ ವಾಸುದೇವಾಯ ವಾಸುದೇವಾಯ ಧೀಮತೇ’ (೯೦.೨೭) ].

 

ಕೃಷ್ಣೋsಪ್ಯಯೋಗ್ಯಜನಮೋಹನಮೇವ ವಾಂಞ್ಛಸ್ತುಷ್ಟಾವ ರುದ್ರಹೃದಿಗಂ ನಿಜಮೇವ ರೂಪಮ್ ।

ರೂದ್ರೋ ನಿಶಮ್ಯ ತದುವಾಚ ಸುರಾನ್ ಸಮಸ್ತಾನ್ ಸತ್ಯಂ ವದಾಮಿ ಶೃಣುತಾದ್ಯ ವಚೋ ಮದೀಯಮ್ ॥೨೨.೧೮೨॥

 

ವಿಷ್ಣುಃ ಸಮಸ್ತಸುಜನೈಃ ಪರಮೋ ಹ್ಯುಪೇಯಸ್ತತ್ಪ್ರಾಪ್ತಯೇsಹಮನಿಲೋsಥ ರಮಾsಭ್ಯುಪಾಯಾಃ ।

ಏಷ ಹ್ಯಶೇಷನಿಗಮಾರ್ತ್ಥವಿನಿರ್ಣ್ಣಯೋತ್ಥೋ ಯದ್ ವಿಷ್ಣುರೇವ ಪರಮೋ ಮಮ ಚಾಬ್ಜಯೋನೇಃ ॥೨೨.೧೮೩॥

 

ಅವ್ಯಕ್ತತಃ ಸಕಲಜೀವಗಣಾಚ್ಚ ನಿತ್ಯ ಇತ್ಯೇವ ನಿಶ್ಚಯ ಉತೈತದನುಸ್ಮರಧ್ವಮ್ ।

ಇತ್ಯುಕ್ತವತ್ಯಖಿಲದೇವಗಣಾ ಗಿರೇಶೇ ಕೃಷ್ಣಂ ಪ್ರಣೇಮುರತಿವೃದ್ಧರಮೇಶಭಕ್ತ್ಯಾ ॥೨೨.೧೮೪॥

 

ಕೃಷ್ಣನೂ ಕೂಡಾ ಯಾರು ತತ್ತ್ವಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಯೋಗ್ಯರಲ್ಲವೋ, ಆ ರೀತಿಯ ಜನರಿಗೆ ಮೋಹನ ಮಾಡಬೇಕು ಎಂದು ಬಯಸುತ್ತಾ, ರುದ್ರನ ಹೃದಯದ ಒಳಗಡೆ ಇರುವ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಂತರ್ಯಾಮಿ ರೂಪವನ್ನೇ ಸ್ತೋತ್ರ ಮಾಡಿದ. ರುದ್ರನು ಆ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ತೋತ್ರವನ್ನು ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು, ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ: ‘ನಾನು ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುತ್ತೇನೆ ಕೇಳಿ. ಈ ನನ್ನ ಮಾತು ಬಹಳ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು-ಕೇಳಿ, ಎಲ್ಲಾ ಸಜ್ಜನರೂ ಕೂಡಾ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಚಿಂತಿಸಬೇಕು. ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಹೊಂದಲು ರುದ್ರನಾಗಿರುವ ನಾನು, ಮುಖ್ಯಪ್ರಾಣ, ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯು ಸಾಧನಗಳು ಅಷ್ಟೇ.  ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವೇದಾಂತದ ನಿರ್ಣಯದಿಂದ ಬಂದಿರುವುದು. ನನಗಾಗಲೀ, ಬ್ರಹ್ಮನಿಗಾಗಲೀ ನಾರಾಯಣನೇ ಧೇಯ್ಯ’ ಎಂದು.

‘ಪ್ರಕೃತಿಯಿಂದಲೂ, ಸಕಲ ಜೀವಗಣಗಳಿಗಿಂತಲೂ ನಾರಾಯಣನು ಯಾವಾಗಲೂ ಉತ್ಕೃಷ್ಟನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಮತ್ತು ನಿತ್ಯನಾಗಿದ್ದಾನೆ. ಇದು ಎಲ್ಲಾ ವೇದದ ನಿಶ್ಚಯ. ಶ್ರೀಹರಿಯ ಸರ್ವೋತ್ತಮತ್ವವನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾಡಿ’ ಎಂದು ಸಮಸ್ತ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಗಿರೀಶನು ಹೇಳುತ್ತಿರಲು, ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ ಸಮೂಹವು ಪರಮಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಕೃಷ್ಣನಿಗೆ ನಮಸ್ಕಾರ ಮಾಡಿದರು.

[ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸ್ತೋತ್ರದ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ‘ನಮೋ ಹರಾಯ ವಿಪ್ರಾಯ ನಮೋ ಹರಿಹರಾಯಾ ಚ । ನಮೋSಘೋರಾಯ ಘೋರಾಯ ಘೋರಘೋರಪ್ರಿಯಾಯ ಚ’ (೮೭.೧೭)   ‘ ಹರಾಯ ಹರಿರೂಪಾಯ ನಮಸ್ತೇ ತಿಗ್ಮತೇಜಸೇ । ಭಕ್ತಿಪ್ರಿಯಾಯ ಭಕ್ತಾಯ ಭಕ್ತಾನಾಮ್ ವರದಾಯಿನೇ’ (೨೧).

  ಶಿವನು ಅಲ್ಲಿ ನೆರೆದಿರುವ ಎಲ್ಲರನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳಿರುವ ಮಾತು ಹೀಗಿದೆ: ‘ಹರಿರೇಕಃ ಸದಾ ಧ್ಯೇಯೋ ಭವದ್ಭಿಃ ಸತ್ವಮಾಸ್ಥಿತೈಃ ।  ನಾನ್ಯೋ ಜಗತಿ ದೇವೋSಸ್ತಿ ವಿಷ್ಣೋರ್ನಾರಾಯಣಾದೃತೇ । ಓಮಿತ್ಯೇವಂ ಸದಾ ವಿಪ್ರಾ ಪಠತ ಧ್ಯಾತ ಕೇಶವಮ್’(೮೯.೯)  ಸತ್ವಗುಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ನೀವೆಲ್ಲರೂ ಕೂಡಾ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಮಾತ್ರ ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಬೇಕು. ನಾರಾಯಣನಿಗಿಂತ ಮಿಗಿಲಾಗಿರುವ ಒಬ್ಬ ದೇವತೆಯೂ ಇಲ್ಲ. ಓಂಕಾರ ಪ್ರತಿಪಾಧ್ಯನಾಗಿರುವ ನಾರಾಯಣನನ್ನು ಧ್ಯಾನ ಮಾಡಿ, ಅವನನ್ನು ಕುರಿತು ಹಾಡಿರಿ- ಎನ್ನುತ್ತಾನೆ ಶಿವ].

 

ಉಕ್ತೈರನೈಶ್ಚ ಗಿರಿಶವಾಕ್ಯೈಸ್ತತ್ವವಿನಿರ್ಣ್ಣಯೈಃ ।

ಕೃಷ್ಣಸ್ಯೈವ ಗುಣಾಖ್ಯಾನೈಃ ಪುನರಿನ್ದ್ರಾದಿದೇವತಾಃ                   ॥೨೨.೧೮೫॥

 

ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿಮಗಮನ್ ಪುರಾsಪಿ ಜ್ಞಾನಿನೋsಧಿಕಮ್ ।

ಸರ್ವದೇವೋತ್ತಮಂ ತಂ ಹಿ ಜಾನನ್ತ್ಯೇವ ಸುರಾಃ ಸದಾ             ॥೨೨.೧೮೬॥

 

ತಥಾsಪಿ ತತ್ಪ್ರಮಾಣಾನಾಂ ಬಹುತ್ವಾದ್ ಯೇSತ್ರ ಸಂಶಯಾಃ ।

ಯುಕ್ತಿಮಾತ್ರೇ ತೇsಪಿ ರುದ್ರವಾಕ್ಯಾದಪಗತಾಸ್ತದಾ ॥೨೨.೧೮೭॥

 

ಈರೀತಿಯಾದ ಸದಾಶಿವನ ಮಾತುಗಳಿಂದ, ತತ್ವ ವಿನಿರ್ಣಯ ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಬೇರೆ ಮಾತುಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಾ, ಕೃಷ್ಣನ ಗುಣವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದನೆ ಮಾಡುವ ಬೇರೆ ವೇದಮಂತ್ರಗಳಿಂದಲೂ ಕೂಡಾ, ಹಿಂದೆಯೂ ಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿರುವ ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾದ ದೇವತೆಗಳು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅರಿವನ್ನು ಪಡೆದರು.

ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ದೇವತೆಗಳು ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಮಿಗಿಲು ಎಂದೇ ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೆ. ಆದರೂ  ಪಾಶುಪತಾದಿ ಆಗಮಗಳು ಬಹಳವಿದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಾಗಿ ಯುಕ್ತಿಯಿಂದ ಸಂಶಯಗಳು ಬರುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ರುದ್ರನ ಮಾತಿನಿಂದ ಅಂತಹ ಕೆಲವು ಸಂಶಯಗಳು ದೂರವಾದವು.

[ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತ ವಿವರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ: ಹರೇ ಕುರ್ವತಿ ತತ್ರೈವಮಞ್ಜಲಿಂ ಕುರುಸತ್ತಮ । ಮುನಯೇ ದೇವಗನ್ಧರ್ವಾಃ ಸಿದ್ಧಾಶ್ಚ ಸಹಕಿನ್ನರಾಃ ।  ಅಞ್ಜಲಿಂ ಚಕ್ರಿರೇ ವಿಷ್ಣೌ ದೇವದೇವೇಶ್ವರೇ ಹರೌ’(೮೮.೧೭).  

ದೇವತೆಗಳ ಜ್ಞಾನವೂ, ವಿಶೇಷತಃ ಋಜುಯೋಗಿಗಳ ಜ್ಞಾನವೂ ಕೂಡಾ ಮುಕ್ತಿ ಪರ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಾ ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ನಾವಿಲ್ಲಿ ತಿಳಿದಿರಬೇಕು. ಈರೀತಿಯ ಪ್ರಸಂಗವನ್ನು ಮಧ್ವವಿಜಯದಲ್ಲಿಯೂ  ನಾವು ಕಾಣಬಹುದು: ಇತಿಹಾಸ-ಸುನ್ದರ-ಪುರಾಣ-ಸೂತ್ರ-ಸತ್-ಪ್ರಿಯ-ಪಙ್ಚರಾತ್ರ-ನಿಜ-ಭಾವ-ಸಂಯುತಮ್ । ಅಶೃಣೋದನನ್ತ - ಹೃದನನ್ತ- ತೋsಚಿರಾತ್ ಪರಮಾರ್ಥಮಪ್ಯಗಣಿತಾಗಮಾವಲೇಃ ॥೦೮.೦೪॥ ಋಜು-ಪುಙ್ಗವಸ್ಯ ಪರಿ-ಜಾನತಃ ಸ್ವಯಂ ಸಕಲಂ ತದಪ್ಯಲಮನನ್ತ-ಜನ್ಮಸು । ಸ್ವ-ಕೃತೋರ್ವನುಗ್ರಹ-ಬಲಾದಮುಷ್ಯ ತಾಂ  ವಿಶಿಶೇಷ ಶೇಷ-ಶಯನಃ ಪುನರ್ಧಿಯಮ್ ॥೦೮.೦೫॥   ಹೀಗೆ ದೇವತೆಗಳಿಗೂ ಕೂಡಾ ಬೇರೆಬೇರೆ ಪ್ರಸಂಗಗಳಲ್ಲಿ ಜ್ಞಾನಾಭಿವೃದ್ಧಿ ಯಾವುದೋ ಒಂದು ಮುಖದಿಂದ ಆಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ].

Mahabharata Tatparya Nirnaya Kannada 22: 173-180

 

ಪೂರ್ವಂ ತೇನೋದಿತಂ ಯತ್ತಲ್ಲೋಕಾನ್ ಮೋಹಯತಾSಞ್ಚಸಾ ।

ಶರ್ವಂ ಪ್ರತಿ ತವಾಹಂ ತು ಕುರ್ಯ್ಯಾಂ ದ್ವಾದಶವತ್ಸರಮ್ ॥೨೨.೧೭೩॥

 

ತಪೋSಸುರಾಣಾಂ ಮೋಹಾಯ ಸುರಾಃ ಸನ್ತು ಗತಜ್ವರಾಃ ।

ಇತಿ ತಸ್ಮಾತ್ ತದಾ ಕೃಷ್ಣ ಏಕಾಹೇನ ಬೃಹಸ್ಪತಿಮ್ ॥೨೨.೧೭೪॥

 

ಆಜ್ಞಯಾ ಚಾರಯಾಮಾಸ ಕ್ಷಿಪ್ರಂ ದ್ವಾದಶರಾಶಿಷು ।

ದ್ವಾದಶಾಬ್ದಮಭೂತ್ ತೇನ ತದಹಃ ಕೇಶವೇಚ್ಛಯಾ ॥೨೨.೧೭೫॥

 

'ಅಸುರರನ್ನು ಮೋಹಿಸತಕ್ಕ ಭಗವಂತನಿಂದ ದೇವತೆಗಳು ನಿಶ್ಚಿಂತರಾಗಿರಲಿ' ಎನ್ನುವ ಅಭಿಪ್ರಾಯದಿಂದ, ‘ಅಸುರರನ್ನು ಮೋಹಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ನಾನೂ ಕೂಡಾ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಪರ್ಯಂತ ನಿನ್ನ ಕುರಿತಾದ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುವೆ’ ಎಂದು ರುದ್ರನನ್ನು ಕುರಿತು ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತೋ,  ಆ ಕಾರಣದಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳ ತಪಸ್ಸನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಲುವಾಗಿ  ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಒಂದೇ ದಿವಸದಲ್ಲಿ ಬೃಹಸ್ಪತಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಆಜ್ಞೆಯಿಂದ ಕೂಡಲೇ ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಓಡಾಡಿಸಿದ. ಅದರಿಂದ ಆ ಒಂದು ದಿವಸವು ಕೇಶವನ ಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಗಳಂತೆ ಪರಿಗಣಿತವಾಯಿತು.

[ಆಚಾರ್ಯರ ಈ ವಿವರಣೆಯಿಂದ  ಅನೇಕ  ವಿರೋಧ ಪರಿಹಾರವಾಗುತ್ತದೆ. ಭಾಗವತದಲ್ಲಿ ‘ಮೂರು ದಿನ ಹೋಗಿ ಬಂದ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹರಿವಂಶ ಹಾಗೂ ಇತರ ಕಡೆ ‘ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ’ ಎಂದು ಹೇಳಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಪಾಂಡವರು ಕಾಡಿಗೆ ಹೋದಮೇಲೆ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದ ಎಂದು ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ವನಪರ್ವದ ವಿವರಣೆಗೆ ವಿರೋಧ ಬರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಪಾಂಡವರು ಕಾಡಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ನಡುವೆ ಬಂದು ಹೋಗುವ ವಿವರವನ್ನು ನಾವು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಕೃಷ್ಣ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿರುವುದು ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷವಾದರೆ, ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಒಂದೇ ದಿನ. ಒಂದೊಂದು ರಾಶಿಯಲ್ಲಿ ಒಂದು ವರ್ಷ ಇರತಕ್ಕ ಬೃಹಸ್ಪತಿ, ಒಂದೇ ದಿನದಲ್ಲಿ ಹನ್ನೆರಡು ರಾಶಿಗಳನ್ನು ಸಂಚಾರ ಮಾಡಿದ್ದರಿಂದ ಆ ಒಂದು ದಿನ ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಸದೃಶವಾಯಿತು].  

 

ಏಕಸ್ಮಿನ್ನಹ್ನಿ ಭಗವಾನ್ ರಾಶಿಂರಾಶಿಂ ಚ ವತ್ಸರಮ್ ।

ಕಲ್ಪಯಿತ್ವೋಪವಾಸಾದೀನ್ ಮನಸಾ ನಿಯಮಾನಪಿ             ॥೨೨.೧೭೬॥

 

ಮಾಸಬ್ರತಂ ಸಾರ್ದ್ಧಶತಶ್ವಾಸಕಾಲೈರಕಲ್ಪಯತ್ ।

ಮನಸೈವ ಸ್ವಭಕ್ತಾನಾಂ ದ್ವಾದಶಾಬ್ದವ್ರತಾಪ್ತಯೇ                   ॥೨೨.೧೭೭॥

 

ಆ ಒಂದು ದಿವಸದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣನು ಕೆಲವೊಂದು ಉಸಿರುಗಳನ್ನು ವರ್ಷವೆಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿ, ಉಪವಾಸ ಮೊದಲಾದ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ತೋರಿದ. ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷದ ವ್ರತದ ಲಾಭವನ್ನು ತೋರಿಸುವುದಕ್ಕೋಸ್ಕರ ತನ್ನ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿಯೇ ಶ್ವಾಸಕಾಲಗಳಿಂದ ಮಾಸಾತ್ಮಕ ವ್ರತವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಿದ.

[ ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಈ ಕುರಿತು ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ: ‘ಏಕಸ್ಮಿನ್ನೇಕದಾ ಮಾಸೇ ಭುಞ್ಜಾನೋ ನಿಯತಾತ್ಮವಾನ್ । ದ್ವಿತೀಯೇ ತ್ವಥ ಪರ್ಯಾಯೇ  ಭುಞ್ಜನ್ನೇಕೇನ ಕೇಶವಃ’ (ಭ. ಪ. ೮೪.೨೫)

ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ಮಾಸಾತ್ಮಕ ವ್ರತದ ಸಮಯವನ್ನು  ಈರೀತಿ ಹೊಂದಿಸಿ ನೋಡಬಹುದು: ಒಂದು ದಿವಸ ಎಂದರೆ ೨೧,೬೦೦ ಉಸಿರುಗಳು. ಒಂದು ದಿನವನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷ ಎಂದು ಕಲ್ಪಿಸಿದಾಗ ಒಂದು ವರ್ಷ ಎಂದರೆ ೧೮೦೦ ಉಸಿರು. ಒಂದು ತಿಂಗಳು ಎಂದರೆ ೧೫೦ ಉಸಿರು. ಹೀಗೆ ಆ ಒಂದು ದಿವಸವನ್ನು ಹನ್ನೆರಡು ವರ್ಷವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಉಸಿರಿನ ಮಾಪನದಂತೆ ಮಾಸವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಆ ಮಾಸಮಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಭಗವಂತ ಯಾಗ ಮಾಡಿದ. (ಇಲ್ಲಿ ದೇವರು ಹೇಗೆ ಯಾಗ ಮಾಡಿದ ಎನ್ನುವುದು ನಮಗೆ ತಿಳಿಯುತ್ತದೆ. ಭಗವಂತ ಅನುಸರಿಸಿದ ಉಸಿರಿನ ಕಾಲವನ್ನು ನಾವು ಮಾಸ ಕಾಲಕ್ಕೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಆ ಪ್ರಕಾರ ಅನುಷ್ಠಾನವನ್ನು ಮಾಡಬೇಕು) ]

 

ತತ್ರಾಸ್ಯ ಗರುಡಾದ್ಯಾಶ್ಚ ಪರಿಚರ್ಯ್ಯಾಂ ಸ್ವಪಾರ್ಷದಾಃ ।

ಚಕ್ರುರ್ಹೋಮಾದಿಕಾಶ್ಚೈವ ಕ್ರಿಯಾಶ್ಚಕ್ರೇ ಜನಾರ್ದ್ದನಃ ।

ಸ್ವಾತ್ಮಾನಂ ಪ್ರತಿ ಪಾಪಾನಾಂ ಶಿವಾಯೇತಿ ಪ್ರಕಾಶಯನ್ ॥೨೨.೧೭೮॥

 

ಆ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗರುಡನೇ ಮೊದಲಾದ ಪರಮಾತ್ಮನ ಸೇವಕರು ಭಗವಂತನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. ಪಾಪಿಷ್ಠರಿಗೆ ‘ಶಿವನನ್ನುದ್ದೇಶಿಸಿ ತಪಸ್ಸು ಮಾಡಿದೆ’ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಕೃಷ್ಣ ಹೋಮ ಮೊದಲಾದ ಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ತನ್ನನ್ನು ತಾನೇ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡ. (ಆದರೆ ಕಾಣುವವರಿಗೆ ಅದು ಸದಾಶಿವನ ಪೂಜೆ ಎನ್ನುವಂತೆ ಕಾಣುತ್ತಿತ್ತು).

[ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಯಾರು ಭಗವಂತನ ಸೇವೆ ಮಾಡಿದರು ಎನ್ನುವ ವಿವರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ: ‘ಗರುಡಃ ಕಾಶ್ಯಪಸುತ ಇನ್ಧನಾನಿ ಸಮಾಚಿನೋತ್  । ಹೋಮಾರ್ಥಂ ವಾಸುದೇವಸ್ಯ ಚರತಸ್ತಪ ಉತ್ತಮಮ್ । ಚಕ್ರರಾಜೋSಥ ಪುಷ್ಪಾಣಿ ಸಞ್ಚಿನೋತಿ ತದಾ ಹರೇಃ । ದಿಕ್ಷು ಸರ್ವಾಸು ಸರ್ವತ್ರ  ರರಕ್ಷ ಜಲಜಸ್ತದಾ । ಖಡ್ಗ ಆಹೃತ್ಯ ಯತ್ನೇನ ಕುಶಾನ್ ಸುಬಹು ಶಸ್ತದಾ ।  ಗದಾ ಕೌಮೋದಕೀ ಚೈವ ಪರಿಚರ್ಯಾಂ  ಚಕಾರ ಹ ಧನುಃಪ್ರವರಮತ್ಯುಗ್ರಂ ಶಾಙ್ಗಂ ದಾನವಭೀಷಣಮ್ । ಸ್ಥಿತಂ ಹಿ ಪುರುತಸ್ತಸ್ಯ ಯಥೇಷ್ಟಂ ಭೃತ್ಯವತ್ ಸ್ವಯಮ್’ (೮೩.೨೦-೨೩) ‘ಜುಹೋತಿ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುರೇಧೋಭಿರ್ಬಹುಭಿಃ ಸದಾ । ಆಜ್ಯಾದಿಭಿಸ್ತದಾ ಹವ್ಯೈರಗ್ನಿಂ ಸಮ್ಪೂಜ್ಯ ಮಾಧವಃ’ (೨೪). ಈ ಮಾತಿನ ಸಾರವನ್ನು ಆಚಾರ್ಯರು ಸಾರ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿ ಸೇವೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಕೂಡಾ ಮಾಡಿದರು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಗರುಡ ಕಟ್ಟಿಗೆಗಳನ್ನು ತಂದ. ಸಾಕ್ಷಾತ್ ಕಾಮದೇವ ಪುಷ್ಪಗಳನ್ನು ತಂದ. ಶಂಖಾಭಿಮಾನಿ ಅನಿರುದ್ಧ ಎಲ್ಲಾ ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ರಕ್ಷಿಸಿದ. ಶಾರ್ಙ್ಗ ಅಭಿಮಾನಿನಿಯಾದ ಲಕ್ಷ್ಮೀದೇವಿಯೂ ಕೂಡಾ ದರ್ಭೆ ಮೊದಲಾದವುಗಳನ್ನು ತಂದು, ಎಲ್ಲಾ ಸೇವಯನ್ನು ಮಾಡಿದಳು].

 

ಏವಂ ಸ್ಥಿತಂ ತಮರವಿನ್ದದಲಾಯತಾಕ್ಷಂ ಬ್ರಹ್ಮೇನ್ದ್ರಪೂರ್ವಸುರಯೋಗಿವರಪ್ರಜೇಶಾಃ ।

ಅಭ್ಯಾಯಯುಃ ಪಿತೃಮುನೀನ್ದ್ರಗಣೈಃ ಸಮೇತಾ ಗನ್ಧರ್ವಸಿದ್ಧವರಯಕ್ಷವಿಹಙ್ಗಮಾದ್ಯಾಃ ॥೨೨.೧೭೯॥

 

ಈರೀತಿಯಾಗಿ ತಪಸ್ಸಿನಲ್ಲಿರುವ, ಕಮಲದಂತೆ ಕಣ್ಗಳುಳ್ಳ ಆ ಪರಮಾತ್ಮನಲ್ಲಿಗೆ ಬ್ರಹ್ಮ-ಇಂದ್ರ ಮೊದಲಾಗಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳೂ, ಪಿತೃದೇವತೆಗಳು, ಪ್ರಜಾಪತಿಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮರ್ಷಿಗಳು ಮೊದಲಾದವರ ಸಮೂಹದಿಂದ ಕೂಡಿದವರಾಗಿ  ಗಂಧರ್ವರು, ಸಿದ್ಧರು, ಯಕ್ಷರು ಎಲ್ಲರೂ ಕೂಡಾ ಬಂದರು.

 

ಶರ್ವೋsಪಿ ಸರ್ವಸುರದೈವತಮಾತ್ಮದೈವಮಾಯಾತಮಾತ್ಮಗೃಹಸನ್ನಿಧಿಮಾಶ್ವವೇತ್ಯ ।

ಅಭ್ಯಾಯಯೌ ನಿಜಗಣೈಃ ಸಹಿತಃ ಸಭಾರ್ಯ್ಯೋ ಭಕ್ತ್ಯಾsತಿಸಮ್ಭ್ರಮಗೃಹೀತಸಮರ್ಹಣಾಗ್ರ್ಯಃ ॥೨೨.೧೮೦॥

 

ಎಲ್ಲಾ ದೇವತೆಗಳ  ಮನದೇವರಾದ, ತನ್ನ ದೈವವೂ ಆಗಿರುವ ಪರಮಾತ್ಮನು ತನ್ನ ಮನೆಯ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ (ಕೈಲಾಸ ಪರ್ವತದ ಸನ್ನಿಧಿಗೆ) ಬಂದಿದ್ದಾನೆ ಎಂದು ತಿಳಿದ ರುದ್ರನೂ ಕೂಡಾ, ಭೂತಗಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿಕೊಂಡು, ಪತ್ನಿಯೊಂದಿಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಎಲ್ಲಾ ಪೂಜಾ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬಂದು ಭಕ್ತಿಯಿಂದ ಪರಮಾತ್ಮನನ್ನು ಎದುರುಗೊಂಡ.

[ ಹರಿವಂಶದಲ್ಲಿ ಈ ವಿವರ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತದೆ: ‘ದ್ರಷ್ಟುಂ ಹರಿಂ ಲೋಕಹಿತೈಷಿಣಂ ಪ್ರಭುಂ ಯಯೌ ಭವಾನ್ಯಾ ಸಹ ಭೂತಸಙ್ಘೈಃ’ (೮೫.೯)]